Ondervoeding en spierverlies bij ouderen voorkomen

Het onzichtbare probleem

Ondervoeding bij ouderen wordt vaak gemist omdat het geleidelijk gaat — en omdat iemand met overgewicht óók ondervoed kan zijn (verlies van spier, behoud van vet). Signalen: onbedoeld afvallen (meer dan 4 kg of 5% in een half jaar), loszittende kleding of ring, minder eetlust, vermoeidheid en vaker vallen.

De gevolgen zijn fors: langzamer herstel na ziekte, meer kans op vallen en botbreuken, en verlies van zelfstandigheid. Volgens de ESPEN-richtlijn is vroege herkenning plus eiwitrijke voeding de effectiefste interventie.

Eiwit: méér nodig, niet minder

Voor gezonde volwassenen is 0,83 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag de ondergrens (Gezondheidsraad, 2021). Voor ouderen wordt in de praktijk meer aangehouden: de ESPEN-richtlijn en de Nederlandse Richtlijn Ondervoeding gaan uit van 1,0 tot 1,2 gram per kilo per dag, en bij ziekte, herstel of (dreigende) ondervoeding van 1,2 tot 1,5 gram per kilo per dag. Voor een 70-plusser levert eten volgens de Schijf van Vijf al ongeveer 1,2 gram per kilo. Het lichaam reageert bovendien minder gevoelig op eiwit (“anabole resistentie”), dus verdeel het eiwit over de dag: ruwweg 25 tot 30 gram per maaltijd in plaats van vrijwel alles bij het avondeten.

• Ontbijt: kwark of Skyr in plaats van alleen een beschuitje.
• Verrijk soep en puree met ei, geraspte kaas of melkpoeder.
• Tussendoor: handje noten, blokje kaas, gekookt ei.
• Vitamine D 20 µg per dag als supplement (standaardadvies 70+).
• Combineer met beweging: zonder spierprikkel wordt eiwit nauwelijks in spier omgezet.

Kleine eetlust, slimme oplossingen

Bij weinig eetlust werkt “klein maar vaak”: zes kleine eetmomenten in plaats van drie grote borden. Vol-vette producten zijn hier juist de goede keuze — dit is het spiegelbeeld van een afvaladvies. Op aanvraag kom ik voor deze doelgroep ook aan huis in de regio Rucphen–Roosendaal.