Het FODMAP-dieet bij PDS: stappenplan en valkuilen

Wat zijn FODMAP’s?

FODMAP staat voor Fermenteerbare Oligo-, Di-, Monosachariden And Polyolen: kleine koolhydraten die in de dunne darm slecht worden opgenomen. In de dikke darm trekken ze vocht aan en worden ze door bacteriën gefermenteerd, met gasvorming als gevolg. Bij een gevoelige darm — zoals bij het prikkelbare darm syndroom — veroorzaakt dit pijn, een opgeblazen gevoel, diarree of juist verstopping.

FODMAP’s zitten in gewone, gezonde producten: uien, knoflook, tarwe, appels, peren, melk, peulvruchten en zoetstoffen zoals sorbitol. Daarom is dit nadrukkelijk geen “gezond eten”-dieet, maar een diagnostisch traject.

De drie fasen

Het traject bestaat uit drie fasen en duurt in totaal ongeveer drie tot vier maanden.

• Fase 1 — Eliminatie (4-6 weken): alle FODMAP-rijke producten vervangen door arme varianten. De klachten horen duidelijk af te nemen.
• Fase 2 — Herintroductie (6-8 weken): per FODMAP-groep testen welke u verdraagt en in welke hoeveelheid.
• Fase 3 — Personalisatie: een blijvend eetpatroon met alleen de beperkingen die voor ú nodig zijn.

De grootste valkuilen

Veel mensen blijven onnodig lang in de eliminatiefase hangen. Dat is onverstandig: het strenge dieet verarmt het darmmicrobioom en maakt het eetpatroon nodeloos beperkt. De herintroductie is dus geen optie maar een verplicht onderdeel.

Tweede valkuil: zelf starten zonder begeleiding. Zonder goede vervangers ontstaan tekorten aan vezels en calcium, en zonder gestructureerde herintroductie is de uitkomst niet betrouwbaar. De richtlijn is dan ook: FODMAP alléén onder begeleiding van een diëtist, en pas nadat uw arts de diagnose PDS heeft gesteld en andere darmaandoeningen zoals coeliakie (glutenziekte) of een chronische darmontsteking heeft uitgesloten. Zijn er aanwijzingen voor een eetstoornis — waaronder ARFID, een sterk vermijdend eetpatroon — of voor een angst- of paniekstoornis, dan is een eliminatiedieet niet de eerste stap: de richtlijn adviseert dan eerst verwijzing naar een psycholoog.

Eerst de basis op orde

Vaak is een volledig FODMAP-traject niet eens nodig. Regelmatig eten, voldoende vezels en vocht, minder koffie en alcohol, en aandacht voor stress lossen bij een deel van de mensen de klachten al op. Tijdens een intake beoordelen we samen of het FODMAP-traject voor u de juiste stap is.